بلعمى - يعنى ابو على محمد بن محمد بن عبد الله التميمى البلعمى ، متوفى سنهء 383 . وى وزير منصور بن نوح بن نصر بن احمد بن اسماعيل سامانى بود ، و هموست كه به فرمان پادشاه مذكور تاريخ طبرى را از عربى به فارسى ترجمه نمود . پدرش ابو الفضل محمد ابن عبد الله البلعمى وزير امير اسماعيل مؤسس سلسلهء سامانيه بود و در سنهء 329 وفات نمود ، و غالبا پدر و پسر به يك ديگر مشتبه شوند ، و بلعمى منسوب است به بلعم كه شهرى بوده است در آسياى صغرى . ( - همانجا ، تعليقات ، ص 23 . ) آن فقيد پس از چندى به اشتباه خود پى برد و در اين باب نوشت : ندانستم به چه دليل و مأخذ من مقصود مؤلف چهار مقاله را ، ابو على بلعمى گرفته ام نه پدرش ابو الفضل بلعمى ، و حالا دارم كم كم يقين مىكنم مقصود مؤلف چهار مقاله ، به احتمال بسيار قوى ابو الفضل بلعمى بوده است نه ابو على بلعمى ، چه اولا ياقوت در معجم البلدان در ذيل « بلعم » ( 1 : 722 ) ، گويد ( دربارهء ابو الفضل ) : « و كان من الادباء البلغا ذكرته فى اخبار الوزراء ) . پس معلوم مىشود كه ابو الفضل معروف به ادب و بلاغت بوده است ، و ثانيا در طبقات الشافعيه سبكى ( 2 : 170 - 171 ) گويد : « و لابى الفضل مصنفات : كتاب تلقيح البلاغه ، و كتاب المقالات ، الخ . . . » پس از اينجا هم معلوم مىشود كه وى ماهر و متخصص در بلاغت بوده است ، و هرگز چنين اوصافى در حق پسرش ابو على جايى نديده و نشنيده ام . پس ابو الفضل بلعمى ظاهرا بل قطعا اولويت دارد كه مراد مؤلف باشد بدون هيچ شك و شبهه نه پسرش ابو على بلعمى . و گويا توقيعات بلعمى ، چنان كه سياق كلام ظاهرا بر آن دلالت دارد ، به عربى بوده است نه به فارسى . و ذكر ياقوت و سبكى ( لابد نقلا از مآخذ قديمه ) او را در عداد بلغاء نيز دال بر همين مطلب است ظاهرا ، و چيزى كه مرا سابق به اشتباه انداخته بوده و مراد مؤلف را ابو على بلعمى انگاشته ام ، لابد ترجمهء تاريخ طبرى بوده است كه او را در نظر من از ادباء جلوه داده بوده است ، و حال آنكه به احتمال بسيار بسيار قوى ترجمهء تاريخ طبرى فقط به سعى و اهتمام و عنايت او بوده است نه به قلم شخص او مستقيما . وانگهى بيان عبارت مؤلف - كما ذكرنا - در تعداد نويسندگان به عربى است ظاهرا نه به فارسى . ( - محمد قزوينى ، همانجا ، صص 24 - 23 )